Wywiad z Marią Kępińską
„Pod danym obrazem podłożony jest inny obraz” J. Derrida
Twórca teorii postmodernizmu twierdzi także że obraz powstaje „poprzez przywłaszczenie sobie wielu obrazów” w wyniku dekonstrukcji. Podkreślając wielkość wątków wizualnych wiążących się z dziełem sztuki, wskazuje że dekonstrukcja, której są one podstawą, prowadzi do nowego rozumienia tradycji w sztuce. Współczesny artysta może więc w twórczy sposób wykorzystywać wszystko, co powstało wcześniej by bez obaw o własną oryginalność podejmować każdy temat, nawiązywać do zaistniałych wcześniej form, zespalać swoją artystyczną wolność z każdym działaniem w wybranej przez siebie dziedzinie.
Malarstwo Aldony Zając twórcze inspiracje czerpie z indywidualnej wizji rzeczywistości zewnętrznej i duchowej, jak i z tradycji ukształtowanej przez ekspresjonizm w początkach XX wieku.
Główny trzon jej twórczości stanowią wizerunki kobiet utrzymane w konwencji portretu, aktu, sceny figuralnej. Artystka nie maluję z natury. Nie odtwarza wyglądu konkretnych osób. Postaci z jej obrazów są wytwornej subtelnej wyobraźni, sugestywnej wrażliwości i poszukiwania skomplikowanej prawdy przeżyć będących fundamentem ludzkiego istnienia.
Prace Aldony Zając zawierają jak stwierdza, opowieść o jej własnym wnętrzu wyrażają potrzebę wyzwalania i określania emocji nastrojów dają możliwość wglądu w nie do końca dające się określić, stany uczuciowe. Samotność, tęsknota, wyobcowanie, smutek potrzeba miłości i akceptacji… zdziwienie, zachwycenie, czułość… niepokój, obawa, bunt…- wszystkie te doznania konkretyzują się dzięki dopuszczeniu do wypowiedzi artystycznej podświadomości, która podczas procesu malowania powoduje odchodzenie od form realistycznych w celu przekazania malarskiej refleksji o rodzajach i intensywności kobiecych przeżyć. Podobnie w muzyce iw tańcu są one trudno uchwytne, stąd w portretach lub innych obrazach pojawiają się motywy gry na instrumencie, wykonywania muzyki, tańca czy też rytmy w ruchu postaci w przestrzeni, na ulicy, w mieście.
Aldona Zając tworzy portrety iluzyjne konfrontuje współistnienie światów: realistycznego i podświadomego. Powstaje dzięki temu nowa jakość artystyczna, obraz staje się obiektem wynikłym z przemian samoświadomości. Informacje przekazywane przez malarstwo skupione zostają na określeniu siebie własnego istnienia, odczuwaniu przeszłości i teraźniejszości, doznawania zewnętrznego świata. Stopień skomplikowania obrazu emocji jest stonowany nienatrętny. Nie ma w nich scen drastycznych ani zbyt dramatycznych. Znacząca łagodność i delikatny erotyzm tworzą szczególną zmysłową aurę daną przez jej malarstwo.
Wpływ na to ma nie tylko temat, ale również forma. Rozstrzygnięcia malarskie, upostaciowienie, poza ruch i gest, spojrzenie malowanych kobiet przypominają znane sposoby ich przedstawienia przez ekspresjonistów( np. E. Schiele, G. Klimta, E.L. Kirchnera, O. Muellera, M. Pechsteina)- malarzy kręgu ekspresjonizmu niemieckiego i wiedeńskiego.
Ekspresjonizm, którego najważniejszym założeniem jest odwrót od naśladownictwa rzeczywistości na rzep przekazu świata wewnętrznego, analizy stanów psychicznych człowieka oddziaływał również silnie dzięki Neue Wilde, co widoczne jest osiągnięciach lat 70- 80 XX wieku
Niedbałe wykończenie, intensywna kolorystyka, deformacja stosowane przez ekspresjonistów widoczne są także w malarstwie Aldony Zając. Artystka dążąc do indywidualnego oryginalnego budowania architektoniki kobiecego ciała wykorzystuje zdecydowaną linię. Odważną, opartą głównie na kontrastach barwnych kolorystykę umowną perspektywę, podziały kompozycyjne, przeciwstawienie pionów i poziomów, akcentowanie odmienności bryły i płaszczyzny silne uwidocznienie faktury.
Aldona Zając zgodnie z istotą ekspresjonizmu zmierza do zerwania z ograniczeniami wolności twórczej z obiektywizmem w przedstawieniu świata na rzecz deformacja i koloru w celu podkreślenia subiektywności wyrażającej zarówno intensywność emocji jak i pragnienie osiągnięcia właściwego wyrazu artystycznego
